Nobelovu nagradu za književnost dobila Svetlana Aleksijevič

SHARE:

Nobelova nagrada za književnost za 2015. godinu dodeljenja je Beloruskinji Svetlani Aleksejevič “za njene polifonične spise, spomenike patnji i hrabosti u našem vremenu”, kako stoji u obrazloženju Nobelovog komiteta.

Svetlana Aleksejevič je rođena 1948. godine u ukrajinskom gradu Stanislavu (danas Ivano-Frankivsk). Svoju karijeru je započela kao novinarka, paralelno pišući prozu inspirisanu politikom i istorijom SSSR-a. Belorusiju napušta 2000. godine, zbog progona od strane Lukašenkovog režima. Tokom narednih godina živela je u egzilu u Parizu, Geteborgu i Berlinu. Vratila se u Minsk 2011. Slavu je  stekla romanima o ratu u Avganistanu “Dečaci od cinka” i knjigom o černobiljskog katastrofi “Glasovi iz Černobilja”. Njen prvi roman “Rat nema žensko lice” iz 1985, koji govori o sudbini žena u II sv. ratu, prodat je u preko dva miliona primeraka, a njene knjige su do sada prevedene na ono dvadesetak svetskih jezika. Ona je 14. žena koja je dobila Nobelovu nagradu za književnost.

Ove godine pristiglo je 198 nominacija, uključujući 36 autora koji nikada do sada nisu bili nominovani. Članovi Nobelovog komiteta za književnost su proučavali radove 5 autora, koji su uzeti u obzir.

Do danas, favoriti za dobijanje ove nagrade su bili, prema firmi za klađenje Landbrokes, Japanac Haruki Murakami, Kenijac Ngugi va Tiongo, Norvežanin Jon Fose, Amerikanka Džojs Kerol Outs, Amerikanac Filip Rot i Alžirka Asija Djebar. Još jedan od favorita je bio i korejski pesnik Ko Un, čije šanse skočile sa 50-1 na 14-1.

Iako se podrazumeva da je dobijanje ove nagrade velika počast, uz koju dolazi i velikodušna suma od 8 miliona švedskih kruna (oko milion američkih dolara), lista onih kojima je Švedska akademija odbila da da nagradu podjednako je impresivan kao i lista dobitnika te nagrade.

Među renomiranim predlagačima za dobijanje nagrade su članovi Švedske akademija, profesori književnosti i/ili jezika sa mnogih univerziteta i koledža, kao i prethodni dobitnici Nobelove nagrade za književnosti. Prema statutu Nobelovog komiteta, imena kandidata za ovu nagradu smeju biti otkrivena tek nakon 50 godina od dodele nagrade kandidatu.

Inače, sam Nobelov komitet, slanjem pozivnih pisama svake godine u septemru, imenuje kvalifikovane pojedince i institucije (bude poslato između 600 i 700 ovakvih pisama) koji predlažu kandidate. Februar naredne godine je krajnji rok do kojeg se nominacije moraju poslati. Zabrana na otkrivanje imena tih pojedinaca i institucija postoji i traje isto koliko i zabrana objavljivanja nominovanih – 50 godina. Prosečan broj godina dobitnika i dobitnica Nobelove nagrade je 65; najmlađi je bio Radjard Kipling sa 42 (1907), a najstarija Doris Lesing sa 88 (2007). Nobelovu nagradu za književnost do sada niko nije dobio dva puta, a odbili su je Žan Pol Sartr 1964. i Boris Pasternak 1958. godine.